Politika

Decenija Briselskog sporazuma: Ni traga od ZSO

Briselski sporazum sa 15 tačaka, od kojih se šest odnosi na Zajednicu srpskih opština, danas navršava 10 godina.

Prošlo je 10 godina od kada su na njega potpise stavili tadašnji premijeri Srbije Ivica Dačić i privremenih institutucija na Kosovu i Metohiji Hašim Tači, kao i visoka predstavnica EU za spoljnu politiku i bezbednost Ketrin Ešton.

Tokom decenije, svako slovo koje se odnosi na ZSO, ostalo je samo na papiru. Za razliku od Prištine koja nije ispunila svoj jedini zadatak, Beograd je sproveo u delo dogovoreno.

Deset godina kasnije, pojavio se i evropski plan o normalizaciji odnosa Beograda i Prištine koji Briselski praktično gura u istoriju. I pre nego što je u potpunosti ispunjen. Iste one institucije u koje su ušli posle parafa 19. aprila 2013. (potpisivanju je prethodilo šest meseci pregovora i deset rundi dijaloga), Srbi su prošle godine napustili u znak protesta, jer još nije formirana ZSO, ali i zbog stalnih upada tzv. kosovskih snaga na sever KiM i neprekidnih napada na naše ljude.

I državni vrh Srbije stao je uz narod, pa je predsednik Aleksandar Vučić nekoliko puta naveo da prvo mora da se formira ZSO, pa da se dalje razgovara. Tokom dogovora oko koraka implementacije evropskog plana, utvrđeno je da Priština treba da započne formiranje Zajednice. Ipak, u izjavama kosovskih političara vidi se formalna, ali ne i suštinska saglasnost. Oni vrdaju pokušavajući da ZSO formiraju kao nevladinu zajednicu, a ona je mnogo više od toga. U principima za formiranje ZSO koji su doneti 2015. godine i deo su Briselskog sporazuma jasno se navodi da ZSO ima skupštinu, statut, nadležnosti, izvore finasiranja…

Premijerka Srbije Ana Brnabić rekla je da Srbija 10 godina čeka na formiranje Zajednice srpskih opština i da Priština treba da uradi svoj deo posla kada je o tome reč. Ona je, komentarišući izjavu premijera privremenih prištinskih institucija Aljbina Kurtija, u kojoj je istakao da nakon dogovora Prištine i Beograda u Ohridu 18. marta treba započeti proces implementacije i ispuniti sve iz prethodnih dogovora, podsetila da je prošla čitava decenija od potpisivanja Briselskog sporazuma.

“Devetnaestog aprila navršava se tačno 10 godina, cela decenija od potpisivanja Briselskog sporazuma. Čekamo 10 godina da Priština uradi svoj deo posla, 10 godina da se formira Zajednica srpskih opština. Učinite to”, napisala je Brnabićeva na “Tviteru”.

Memoari i zatvor

Bivša šefica evropske diplomatije Ketrin Ešton napisala je posle odlaska sa funkcije knjigu u kojoj se deo odnosi na dijalog Beograda i Prištine.

“Tači je prihvatio uspostavljanje ZSO, bez ugrožavanja funkcionisanja vlasti Prištine, a Dačić je insistirao na nepriznavanju Kosova. Dačić je bio spreman da ukloni paralelne strukture koje su delovale u opštinama sa srpskom većinom na severu Kosova, ali je tražio da Srbi dobiju garancije, da se lokalnom srpskom stanovništvu ponudi pravosudni sistem u koji bi mogli da veruju”.

Dok je Eštonova pisala memoare, Tači je optužen za ratne i zločine protiv čovečnosti, ubistva i mučenja i trenutno se nalazi u Specijalizovanom sudu u Hagu.

Potpredsednica Centra za spoljnu politiku Suzana Grubješić istakla je za “Novosti” da je Briselski sporazum postavio okvire za normalizaciju odnosa Beograda i Prištine, “na način koji je trebalo da dovede do integracije Srba sa severa Kosova i Metohije u ustavno-pravni poredak Kosova sa jedne strane, a da srpska zajednica na celom Kosovu dobije model samouprave koji bi štitio njihova kolektivna prava i omogućio ostanak i opstanak Srba sa druge strane”.

“Nažalost, proces normalizacije zaustavljen je dolaskom Kurtija na vlast, jer je svojim delovanjem sprečavao formiranje ZSO. Deset godina od potpisivanja Briselskog sporazuma jasno je da se krenulo dalje u procesu normalizacije. Prethodne obaveze, a prevashodno formiranje ZSO, moraju da budu ispunjene. Postoji volja SAD i EU da se ovaj put to zaista i desi, a to bi značilo miran izlaz iz krize u koju je dijalog zapao, kao i suštinsku normalizaciju odnosa koja je preko potrebna svima u regionu”, istakla je Grubješićeva.

Prekrajali sudska veća

Briselskim sporazumom, koji je doneo jedinstvene policijske snage, predviđeno je da će postojati regionalni komandant policije srpske nacionalnosti za četiri opštine na severu, u kojima Srbi čine većinsko stanovništvo – severna Mitrovica, Zvečan, Zubin Potok i Leposavić. Sastav tzv. kosovske policije na severu treba da odslikava etnički sastav stanovništva ove četiri opštine.

Takođe, predviđeno je da Apelacioni sud u Prištini uspostavi veće u kojem će biti većina sudija kosovskih Srba, a koje će biti nadležno za sve opštine u kojima su Srbi većinsko stanovništvo. Ova tačka je nekoliko puta kršena, pa je Srbima sudilo veće u kojima je bilo više albanskih sudija.

Od potpisivanja Briselskog sporazuma na KiM je bilo mnogo kriza koje je izazivala Priština. Recimo, uveli su ogormne takse na robu iz centralne Srbije, pa je njen protok bio zaustavljen danima, a na kraju je u rešavanje problema morala da se uključi i tadašnja kancelarka Nemačke Angela Merkel.

Hapšeni su Srbi koji su pokušavali da povrate svoju imovinu, i to pod lažnim optužbama za ratne zločine. Od dolaska Kurtija na vlast incidenti su se pojačali, a zabeleženo je više od 300 napada na Srbe, njihovu imovinu i svetinje SPC.

Sve je kulminiralo pucnjevima na srpskog dečaka i mladića na Božić ove godine. Napadaču se trenutno sudi, a on nije u zatvoru, već je pušten u kućni pritvor.

Reakcije Brisela, pod čijom “kapom” se dijalog i vodi, bile su retke i mlake. Baš kao i kada su pripadnici tzv. kosovske policije pucali nedavno na Milana Jovanovića dok se vraćao kući, što su iz misije EU i ambasade Nemačke u Prištini nazvali “bezbednosnim incidentom”.

IZVOR: NOVOSTI

Foto: EPA/OLIVIER HOSLET

Leave feedback about this

  • Quality
  • Price
  • Service

PROS

+
Add Field

CONS

+
Add Field
Choose Image
Choose Video
X